İnşaat iş programı ve Gantt şeması: kritik yolu Santix hesaplar

Santix'te iş programı nasıl kurulur?

Santix'te iş programı görevlerden, aralarındaki bağımlılıklardan ve kilometre taşlarından oluşur. Bunları girdiğinizde kritik yol yöntemiyle (CPM) her görevin en erken ve en geç başlangıç ve bitişi, toplam ve serbest bolluğu hesaplanır. Süreler iş günü olarak girilir. Çalışma haftasını projeyi oluştururken seçersiniz: "Pazartesi – Cumartesi" (varsayılan, çünkü Türkiye'deki şantiyelerin çoğu cumartesi de çalışır) ya da "Pazartesi – Cuma".

1. Soldaki menüden "Proje" altındaki "İş programı" bölümünü açın. Program boşsa "Görev ekle" ile başlayın ya da elinizdeki dosyayı "İçe aktar" ile alın.
2. Görevleri süreleriyle ekleyin, örneğin "Zemin kat sıva" 8 gün, "Zemin kat şap" 4 gün. "Kaydet ve yeni" ile arka arkaya girebilirsiniz.
3. Her göreve gerekirse WBS kodu (ör. 1.2.3), üst görev, sorumlu kişi, taşeron firma ve iş kolu verin. Üst görevler alt görevlerin toplamı olarak görünür.
4. Bağımlılıkları "Bağlantı ekle" ile kurun: türü (bitiş → başlangıç, başlangıç → başlangıç, bitiş → bitiş, başlangıç → bitiş) ve varsa gecikme gününü seçin.
5. Ruhsat, iskan başvurusu, kaba inşaatın bitişi veya teslim gibi tarihleri "Kilometre taşı" türünde görev olarak girin.
6. Program oturduğunda "Temel planı kaydet" deyin. Bundan sonraki her kayma, temel plana göre sapma olarak gösterilir.

Bir bağlantı döngü oluşturacaksa (A, B'den sonra; B, A'dan sonra) Santix bunu "Bağımlılık döngüsü var" uyarısıyla kaydetmeden durdurur. Döngülü bir programda kritik yol hesaplanamaz, bu yüzden hata hesap anında değil giriş anında yakalanır.

Bir görevde hangi bilgiler tutulur?

Santix'te bir görev kaydı yalnızca başlangıç ve süreden ibaret değildir; görev, sahadaki mahalle, pafta üzerindeki işe ve taşeron sözleşmesine bağlanabilir. Görev ekranında görülen alanlar şunlardır:

Görevin durumu da tek bakışta okunur: "Planlandı", "Planda", "Önde", "Gecikmede", "Süresi geçti", "Tamamlandı"; kritik yoldaki görevlerde ayrıca "Kritik yol" etiketi bulunur.

Gantt şeması hangi bağımlılık türlerini destekler?

Santix dört bağımlılık türünün hepsini ve her birinde gecikme süresini (lag) destekler. Gecikme iş günü olarak girilir; eksi değer sonraki işi öne çeker (lead). Bu sayede ardışık işlerin yanında birlikte başlayan veya birlikte biten işler de doğru modellenir.

Gecikme süresi kürlenme, kuruma veya beton dayanımı beklemesi gibi aralıklar için kullanılır. Kuruma süresini ayrı bir "bekleme" görevi olarak açmak yerine bağlantıya yazmak, programı okunur tutar.

Kritik yol nasıl hesaplanır? Ataşehir Blok B örneği

Kritik yol, toplam bolluğu sıfır olan görevlerin zinciridir; bu zincirdeki bir görev bir iş günü gecikirse proje bitişi de bir iş günü kayar. Santix bunu ileri ve geri geçişle hesaplar. Aşağıdaki örnek, Santix'in örnek projesi Ataşehir Blok B'nin (ATB-02) zemin kat ince işlerinden sadeleştirilmiştir; sayılar iş günüdür.

Program 28 iş gününde biter; pazartesi–cumartesi takvimiyle bu beş haftadan biraz kısadır. Kritik yol sıva, şap, seramik ve boyadan geçer. Elektrik işinin 14 iş günü bolluğu vardır: elektrikçi bir hafta geç gelse bile boya başlangıcı ve proje bitişi değişmez. Buna karşılık seramikçi iki gün geç kalırsa boya da iki gün kayar ve zemin kat teslimi iki iş günü gecikir.

• Toplam bolluk: görevin proje bitişini kaydırmadan gecikebileceği iş günü sayısı.
• Serbest bolluk: görevin, kendisinden sonraki ilk işi kaydırmadan gecikebileceği iş günü sayısı. Örnekte elektrik işinin serbest bolluğu da 14'tür.
• Kritik yoldaki bir görev geride kaldığında, Gantt'ın üstünde "Kritik yolda geciken N iş" uyarısı çıkar; en çok kayan görev listenin başındadır.

Kritik yolun elle nasıl hesaplandığını ve bolluğun neden önemli olduğunu iş programı ve kritik yol rehberinde daha uzun bir örnekle anlattık.

Temel plan ve gecikme cezası tahmini nasıl çalışır?

"Temel planı kaydet" dediğinizde her görevin o anki bitiş tarihi temel plan olarak saklanır. Sonra bir görev kayarsa görev ekranında "Sapma" alanı kaç iş günü geride olduğunuzu gösterir; görev "Gecikmede" olarak işaretlenir. Bir görev, planlanan bitiş tarihi geçtiği hâlde tamamlanmamışsa ya da tahmini bitişi temel planın gerisindeyse geç sayılır.

Görev bir taşeron sözleşmesine bağlıysa ve sözleşmede günlük gecikme cezası yazıyorsa, Santix görev ekranında "Gecikme cezası tahmini" gösterir. Tahmin, sözleşme bitiş tarihi ile görevin tahmini bitişi arasındaki takvim günü üzerinden hesaplanır; sözleşmede bitiş tarihi yoksa temel plan bitişi esas alınır. Tutar sözleşmedeki tavanı aşmaz.

Örnek: 1.200.000 ₺ bedelli seramik işçiliği sözleşmesinde günlük ceza binde 1, tavan %10 olsun. Görevin tahmini bitişi sözleşme bitişinden 5 takvim günü sonraysa ekranda 1.200.000 × 0,001 × 5 = 6.000 ₺ görünür; tavan 120.000 ₺'dir. Bu bir tahmindir, ceza kesintisini hakedişte siz uygularsınız. Sözleşmenin nasıl hazırlandığı sözleşme şablonları sayfasında.

MS Project ve Primavera dosyası nasıl içe aktarılır?

Santix iki dosya biçimini içe aktarır: MS Project'ten XML (MSPDI) olarak kaydedilmiş dosya ve Primavera P6 XER dışa aktarımı. Görevler ve bağımlılıklar alınır, WBS yapısı korunur, süreler projenin iş günü takvimine çevrilir.

1. MS Project'te "Farklı Kaydet" ile XML biçimini seçin ya da Primavera P6'dan XER dışa aktarın.
2. Santix'te "İş programı" bölümünde "İçe aktar"ı açın ve dosyayı seçin.
3. Önizlemede görev sayısını ve yapıyı kontrol edin; yanlış dosya seçtiyseniz "Başka dosya" ile değiştirin.
4. "İçe aktar" ile kaydedin. Görevler önce cihaza yazılır, bağlantı varsa hemen eşitlenir.
5. İçe aktardıktan sonra sorumlu ve taşeron atamalarını yapın, ardından temel planı kaydedin.

MPP dosyası doğrudan açılmaz; MS Project'te XML olarak kaydedip aktarmanız gerekir. Dosyada saat cinsinden süre varsa ve günlük çalışma saati yazmıyorsa günde 8 saat kabul edilir.

İlerleme iş programına nasıl yansır?

Santix'te sahadaki ekip bitirdiği alanı paftada mahal ve iş kalemi bazında işaretler; uygulama yüzdeyi hesaplar ve bağlı göreve aktarır. Seramik net zemin alanına, boya duvar alanına göre ölçülür. Görev ekranında ilerleme "Sahadan hesaplanıyor" olarak görünür.

Örnek: Z-01 SALON'un net alanı 31,36 m²'dir. Ekip salonda seramiğin yarısını bitirdiğini paftada işaretlediğinde bu mahal için seramik ilerlemesi alanla orantılı hesaplanır; zemin kattaki diğer mahallerle birlikte "Zemin kat seramik" görevinin yüzdesini oluşturur. Kimse "yüzde kaç oldu" diye tahmin yürütmez, sayı çizimdeki alandan gelir.

İlerlemeyi elle de girebilirsiniz: kaydırıcıyı oynattığınızda "Elle girilen ilerleme kullanılıyor." uyarısı çıkar ve sahadan gelen değer devre dışı kalır. Tekrar sahaya dönmek için "Sahadan hesapla"ya dokunun. İşaretlemenin sahada nasıl yapıldığı ilerleme takibi sayfasında, mahal alanlarının nereden geldiği mahal listesi ve künye sayfasında.

iPad, iPhone ve takvim görünümünde neler var?

Santix aynı programı ekran genişliğine göre üç biçimde gösterir. Şantiye ofisinde iPad yatay tutulduğunda Gantt açılır; sahada iPhone'da liste ve takvim kullanılır.

Filtreler her görünümde aynıdır: "Tümü", "Bugün", "Bu hafta", "Geciken" ve "Kritik yol".

Haftalık şantiye toplantısında iş programı nasıl kullanılır?

Santix'teki filtreler, haftalık toplantıyı tüm programı baştan okumak yerine üç soruya indirir: bu hafta ne başlıyor, ne gecikti, kritik yolda ne var. Toplantı iPad'de Gantt üzerinden, sahada iPhone'da liste üzerinden yürür.

1. "Kritik yol" filtresiyle başlayın. "Kritik yolda geciken N iş" uyarısı varsa önce o işleri konuşun; bunlardaki her gün proje bitişine eklenir.
2. "Geciken" filtresine geçin. Bolluğu olan geciken işler için yeni tarihin bolluğu aşıp aşmadığına bakın.
3. "Bu hafta" filtresiyle başlayacak işleri ve sorumlu taşeronları gözden geçirin; malzeme veya ekip eksikliği burada ortaya çıkar.
4. Paftada işaretlenen ilerlemeyi kontrol edin; yüzdeler sahadaki işaretlemeden geldiği için toplantıda ayrıca tahmin yapılmaz.
5. Sözleşmeye bağlı geciken görevlerde gecikme cezası tahminine bakın; taşeronla konuşmayı rakamla yapın.

Toplantıdan çıkan iş, soru veya eksik doğrudan paftada pin olarak açılır; ayrıntısı pafta üzerinde not sayfasında.

Kim programı görür, kim değiştirir?

İş programında proje müdürü, şantiye şefi ve saha mühendisi görev ekler ve değiştirir. Mimar ve izleyici programı okur. Taşeron yalnızca kendisine ya da firmasına atanmış görevleri görür ve kendi görevinin ilerlemesini güncelleyebilir; başka taşeronların işlerini görmez. Patron her projede tam yetkilidir.

Proje müdürünün programı nasıl kullandığını proje müdürü rolü sayfasında anlattık.

Santix iş programı neyi yapmaz?

Santix bir şantiye ekibinin günlük kullanacağı programı hedefler; büyük planlama yazılımlarının her özelliğini taşımaz. Karar vermeden önce sınırları bilmeniz için açıkça yazıyoruz:

• Kaynak yükleme ve kaynak dengeleme yoktur; ekip ve makine sayısı programı otomatik kaydırmaz.
• Görev bazında ayrı takvim yoktur; proje tek çalışma takvimiyle hesaplanır. Resmî tatilleri takvime işleyen bir ekran henüz yoktur.
• MPP dosyası doğrudan açılmaz, dışa aktarma da MS Project veya XER biçiminde yapılmaz.
• Maliyet yüklü program (iş programına bağlı nakit akışı) bu ekranda değil, hakediş ve bütçe modülündedir.

Excel'deki iş programından farkı ne?

Excel'de çubuk boyayarak yapılan iş programı bir resimdir; bir iş kaydığında bağlı işler kendiliğinden kaymaz ve kritik yol hesaplanmaz. Santix'te bağımlılık kurulduğu için bir değişiklik bütün zincire yansır.

Excel ile yürüyen düzenin tamamını Excel ve WhatsApp yerine Santix sayfasında karşılaştırdık. Terimlerin kısa tanımları şantiye terimleri sözlüğünde.